Box 3 na Prinsjesdag 2026: het forfait blijft, de wet blijft liggen
Op Prinsjesdag is er over box 3 niets besloten, en dat is zelf het besluit. Geen novelle, de wet blijft in de Eerste Kamer liggen, en het kabinet legt vier routes op tafel. Wat er in 2027 geldt, en wat elke route betekent als je maandelijks koopt en niet verkoopt.
Op Prinsjesdag 2026 is er over box 3 niets besloten, en dat niet-besluit is het nieuws. De novelle die de Eerste Kamer sinds juni afwachtte is niet ingediend. Het kabinet vraagt de Eerste Kamer om de Wet werkelijk rendement box 3 nog langer aan te houden en schuift de keuze voor een nieuw stelsel, inclusief de financiële dekking, door naar de Voorjaarsnota van 2027. Tot die tijd, en in elk geval heel 2027, geldt het forfait.
Wat er wél is veranderd zijn de getallen voor 2027. En wat er wél is gepubliceerd zijn vier routes voor de jaren daarna, waarvan er precies één vraag is die voor jou telt.
De getallen voor 2027
Het forfait voor overige bezittingen, waar crypto onder valt, gaat van 6,00 naar 6,37 procent. Het tarief blijft 36 procent en het heffingsvrij vermogen stijgt naar 60.098 euro per persoon.
| 2026 | 2027 | |
|---|---|---|
| Forfait overige bezittingen | 6,00% | 6,37% |
| Tarief | 36% | 36% |
| Heffingsvrij vermogen per persoon | € 59.357 | € 60.098 |
| Met fiscaal partner | € 118.714 | € 120.196 |
| Effectieve heffing boven de vrijstelling | 2,16% | 2,29% |
De cijfers komen uit de fiscale sleuteltabel 2027 bij het Belastingplan 2027. Het forfait voor overige bezittingen is daarmee definitief. De forfaits voor banktegoeden en schulden zijn dat niet: die worden pas na afloop van het jaar vastgesteld, dus die van 2027 begin 2028. Reken je met een schuld in box 3, dan reken je voor 2027 met een voorlopig getal.
Wat dat kost, zonder partner en zonder schulden:
| Vermogen in crypto op 1 januari | 2026 | 2027 | Verschil |
|---|---|---|---|
| € 100.000 | € 878 | € 915 | + € 37 |
| € 150.000 | € 1.958 | € 2.062 | + € 104 |
| € 250.000 | € 4.118 | € 4.355 | + € 237 |
Vijf procent meer over hetzelfde vermogen. Niet omdat jij iets deed, maar omdat het forfait een meerjarig gemiddelde van beleggingsrendementen volgt, en dat gemiddelde is gestegen. Dat is de aard van een forfait: het kijkt niet naar jouw jaar.
Het forfait kijkt ook niet naar jouw koers. Daalt bitcoin in 2027 met dertig procent, dan betaal je in 2028 evengoed 2,29 procent over wat het op 1 januari 2027 waard was. Daar is één uitweg voor, en die bestaat al: de tegenbewijsregeling, waarmee je aantoont dat je werkelijke rendement lager was dan het forfait. Die regeling blijft zolang het forfait blijft.
Wat er niet is gebeurd
Er is op Prinsjesdag geen novelle ingediend, en dat was wel de afspraak. In juni had het kabinet de Eerste Kamer een aanpassing van de wet toegezegd; de Eerste Kamer hield daarop de stemming aan. Staatssecretaris Eerenberg heeft die toezegging nu uitgesteld, met als reden dat hij eerst met werkgeversorganisaties wil overleggen en "het verstandige wil doen en daar goed de tijd voor wil nemen".
Belangrijker is wat het kabinet in de brief van 14 september aan de Kamer schrijft: het voorstel dat nu in de Eerste Kamer ligt kan daar niet op een meerderheid rekenen. Dat is de eigenlijke reden dat er geen stemming komt. De Eerste Kamer wordt gevraagd de behandeling langer aan te houden, en de keuze voor een stelsel plus de dekking ervan verhuizen naar de Voorjaarsnota 2027. Je kunt de brief en de rest van de behandeling volgen in het dossier bij de Eerste Kamer.
De beoogde ingangsdatum van 1 januari 2028 staat nog op papier. Maar een stelsel waarover pas in het voorjaar van 2027 wordt besloten, en dat de Belastingdienst daarna moet bouwen, haalt die datum alleen als de keuze op een al voorbereide variant valt. Reken er niet op, en reken er ook niet tegen.
De vier routes, en de ene vraag die ertoe doet
Het kabinet heeft vier scenario's op tafel gelegd. Voor iemand die maandelijks koopt en niet verkoopt is er maar één vraag: word ik jaarlijks belast over papieren winst, of pas op het moment dat ik zelf verkoop?
Dat is het verschil tussen een vermogensaanwasbelasting (jaarlijks, over de waardestijging, verkocht of niet) en een vermogenswinstbelasting (alleen bij verkoop, over het verschil met je aankoopprijs). De vier routes verdelen zich precies langs die lijn.
| Route | Wat er gebeurt | Wat het voor jou betekent |
|---|---|---|
| 1. De wet met verbeteringen | Wet werkelijk rendement per 2028, met achterwaartse verliesverrekening en een lager tarief. Blijft vermogensaanwas | Elk jaar belasting over de waardestijging, ook als je niets verkoopt. De rekening moet uit spaargeld komen, of uit verkoop van precies datgene dat je wilde vasthouden |
| 2. Eerst aanwas, dan winst | Wet werkelijk rendement per 2028, overstap naar vermogenswinstbelasting in 2030 | Twee jaar belasting over papieren winst, daarna alleen nog bij verkoop |
| 3. Forfait tot 2030, dan winst | De wet wordt niet ingevoerd. Forfait plus tegenbewijs blijft tot en met 2029, vermogenswinstbelasting vanaf 2030 | Nooit belasting over papieren winst. Drie jaar zoals nu, daarna pas betalen als jij verkoopt |
| 4. Versneld naar winst | Vanaf 2028 vastgoed en ongeveer 90 procent van de financiële bezittingen onder vermogenswinstbelasting, in 2030 alles | Waarschijnlijk vanaf 2028 alleen bij verkoop. Welke tien procent buiten de eerste stap valt, is niet gezegd |
Route 3 is de duurste voor de schatkist: bijna 20 miljard euro tot en met 2035, en het kabinet noemt dat getal zelf. Route 1 is de goedkoopste en ligt het dichtst bij wat er al is. Wat het wordt, hangt af van wat er in het voorjaar van 2027 aan dekking wordt gevonden, en daar spreken wij ons niet over uit. Wie je nu vertelt welke route het wordt, gokt.
Bij route 4 hoort een kanttekening die niemand voor je maakt. Het kabinet noemt als risico's van die route de gegevensaanlevering en de administratieve last. Dat zijn precies de twee punten waarop crypto het lastigst is: geen bank die alles keurig doorgeeft, wel tientallen aankopen per jaar. Of crypto in die eerste 90 procent zit of in de resterende 10, staat nergens. Als er één categorie is die bij een versnelde overgang buiten de boot kan vallen, is het deze.
Wat dit betekent als je maandelijks koopt
Voor 2027 verandert er niets aan wat je doet. Je betaalt over het jaar 2027 iets meer dan over 2026, je legt de waarde op 1 januari vast, en je gebruikt de tegenbewijsregeling als je jaar slechter was dan 6,37 procent. Dat laatste is bij crypto geen theoretische mogelijkheid.
Voor 2028 en later kun je niets inrichten, want er is niets om op in te richten. Wat je wel kunt doen, en wat onder alle vier de routes telt:
De waarde per 1 januari vastleggen. Onder het forfait is het de grondslag. Onder vermogensaanwas is het de begin- en eindstand van elk jaar. Onder vermogenswinst is het waarschijnlijk de startwaarde bij de overgang, al is over die overgang nog niets geregeld. Het is het enige getal dat in elk scenario nodig is en dat je achteraf niet kunt maken. Hoe je dat doet staat in de gids over de peildatum.
Je aankopen bewaren, met datum, bedrag en aantal. Onder een vermogenswinstbelasting wordt je aankoopprijs de basis van elke berekening. Wie maandelijks koopt heeft er twaalf per jaar, en over vijf jaar zestig. Hoe de startwaarde bij een overgang wordt bepaald is niet bekend; tot die tijd is je eigen administratie het enige dat je zeker in handen hebt. Je hebt haar nu al nodig voor het tegenbewijs, dus je doet het niet voor later, je doet het voor allebei.
Niets herschikken. Er is geen wet om op vooruit te lopen. Wie zijn vermogen verbouwt op basis van een scenario dat het kabinet zelf nog niet heeft gekozen, betaalt de kosten van die verbouwing zeker en de opbrengst misschien.
De stand van zaken, kort
De Wet werkelijk rendement box 3 is niet aangenomen. De Eerste Kamer is gevraagd het voorstel langer aan te houden, en het kabinet zegt zelf dat het in die vorm geen meerderheid haalt. Er is geen novelle ingediend. De keuze tussen vier routes komt bij de Voorjaarsnota 2027.
Voor 2027 geldt het forfait: 6,37 procent over overige bezittingen, 36 procent tarief, 60.098 euro vrij per persoon. De tegenbewijsregeling blijft.
Wij werken dit stuk bij zodra het kabinet kiest, niet zodra er een voorkeur wordt gelekt.
Nee, maar hij ligt stil. Het voorstel blijft in de Eerste Kamer, op verzoek van het kabinet zelf, dat erkent dat het in deze vorm geen meerderheid haalt. Of hij wordt aangepast, uitgesteld of vervangen door een vermogenswinstbelasting, beslist het kabinet pas bij de Voorjaarsnota 2027.
Over het deel boven 60.098 euro (120.196 euro met fiscaal partner) betaal je 36 procent over een fictief rendement van 6,37 procent. Dat is effectief 2,29 procent, onafhankelijk van wat de koers doet. Was je werkelijke rendement lager, dan kun je dat aantonen via de tegenbewijsregeling.
Die datum staat nog in de stukken, maar het kabinet kiest pas in het voorjaar van 2027 welk stelsel er komt. Daarna moet de Belastingdienst het bouwen. Of 2028 haalbaar is, hangt af van welke route wordt gekozen en hoeveel daarvan al is voorbereid.
Bij vermogensaanwas betaal je elk jaar belasting over de waardestijging van je bezit, of je nu verkocht hebt of niet. Bij vermogenswinst betaal je pas bij verkoop, over het verschil tussen verkoopprijs en aankoopprijs. Voor wie koopt en vasthoudt is dat verschil het hele verhaal.
Nee. Wat je wel doet: de waarde per 1 januari vastleggen en elke aankoop bewaren met datum, bedrag en aantal. Die twee dingen heb je onder elk denkbaar stelsel nodig, en ze zijn achteraf niet of alleen met veel moeite te reconstrueren.
Dit is geen fiscaal advies. Wij rekenen voor en verwijzen naar de bron; je situatie kan afwijken en bij twijfel is een adviseur goedkoper dan een correctie achteraf. Cijfers 2027 uit de fiscale sleuteltabel bij het Belastingplan 2027; stand van de parlementaire behandeling gecontroleerd bij de Eerste Kamer op 21 september 2026.