De peildatum van 1 januari, en waarom je er niets omheen moet regelen
Alleen de waarde op 1 januari telt voor box 3. Dat nodigt uit tot slim schuiven in december. Waarom dat bij crypto meestal duurder uitpakt dan de belasting zelf.
Box 3 kijkt naar één moment: 1 januari, 00:00 uur. Wat je op dat ene tijdstip bezit, bepaalt je heffing over het hele jaar. Verkoop je op 2 januari alles, dan betaal je toch. Koop je op 2 januari voor een ton bij, dan betaal je daar dat jaar niets over.
Dat is een grof systeem, en grove systemen nodigen uit tot spelletjes. Rond de jaarwisseling staat het internet dan ook vol met tips om je vermogen op de peildatum zo klein mogelijk te laten lijken. Het is de moeite waard om precies te begrijpen wat daarvan mag, wat niet, en waarom het voor een crypto-spaarder zelden de moeite waard is.
Wat er precies wordt gemeten
De waarde in euro's van al je crypto samen op 1 januari. Niet je gemiddelde over het jaar, niet je aankoopbedrag, niet je winst. Eén foto, één moment.
Datzelfde geldt voor je spaargeld en je beleggingen. Ze worden alleen tegen verschillende forfaits gerekend: banktegoeden tegen een laag percentage, crypto en beleggingen tegen een hoog percentage.
Daar zit meteen de verleiding: crypto omzetten naar euro's op de bank vlak voor de jaarwisseling scheelt op papier fors, want je verplaatst vermogen van het hoge naar het lage forfait.
Wat mag en wat niet
Geld uitgeven vóór 1 januari is gewoon toegestaan. Wie in december zijn dak laat isoleren of zijn hypotheek aflost, heeft op de peildatum minder vermogen, en dat is geen truc maar een uitgave.
Waar het wringt, is bij constructies die uitsluitend bestaan om de peildatum te passeren en die daarna worden teruggedraaid. Vermogen kort parkeren en begin januari weer terughalen, met geen enkel ander doel dan de heffing ontlopen, kan door de Belastingdienst worden gecorrigeerd. Dat het technisch klopt, betekent niet dat het houdbaar is.
Wij gaan hier niet uitleggen hoe je die grens opzoekt. Niet omdat het spannend is, maar omdat het voor vrijwel iedereen die dit leest financieel onzin is. Dat is een rekensom, geen moraal.
De rekensom die zelden wordt gemaakt
Stel je hebt 100.000 euro aan crypto en geen partner. Het belaste deel is ruwweg 40.000 euro. Bij een forfait van 6 procent en een tarief van 36 procent kost dat ongeveer 875 euro belasting per jaar.
Zet je die crypto eind december om naar euro's, dan verschuift dat deel naar het spaarforfait en scheelt dat een paar honderd euro. Daar staat tegenover:
Je betaalt handelskosten om eruit te gaan en opnieuw om er weer in te gaan. Bij een gebruikelijke spread en fee ben je al snel een vergelijkbaar bedrag kwijt, en dan is de uitkomst nul.
Je staat een aantal dagen buiten de markt. Dat is precies waar het echt duur wordt: bitcoin doet in een handvol dagen soms tien procent, op en neer. Op 100.000 euro is dat 10.000 euro, in beide richtingen. Je hebt een paar honderd euro belastingvoordeel geruild voor een gok die honderd keer groter is.
Je bent bezig geraakt met je portefeuille in een week waarin je niets hoefde te doen. Dat klinkt zacht, maar het is de duurste post op de lijst. Wie eenmaal aan het schuiven is, schuift zelden één keer.
Kortom: je neemt marktrisico van tienduizenden euro's om een paar honderd euro belasting te besparen. Dat is geen optimalisatie, dat is een weddenschap met een slechte prijs.
Wanneer het wél verstandig is om te kijken
Er zijn twee situaties waarin de peildatum aandacht verdient, en ze hebben allebei niets met timing te maken.
Je zit net boven het heffingsvrij vermogen en je was toch al van plan een grote uitgave te doen. Doe je die in december in plaats van in februari, dan scheelt dat een heel jaar heffing. Dat is geen constructie maar volgorde.
Je hebt een fiscaal partner en jullie verdelen de grondslag niet. De verdeling mag je zelf kiezen, zolang het totaal maar klopt, en dat kost je niets. Dat is de enige echt gratis optimalisatie die er is.
Wat wij doen
Niets. Op 1 januari is er een getal, dat noteren we, en in maart vullen we het in. Wie maandelijks koopt en verder niet kijkt, hoeft rond de jaarwisseling geen enkele beslissing te nemen.
Dat is niet luiheid. Het is de erkenning dat het bedrag dat op het spel staat bij het schuiven rond de peildatum klein is vergeleken met het bedrag dat op het spel staat als je gaat handelen. Voor de meeste spaarders is de peildatum een administratief moment, geen strategisch moment.
Wil je zien wat je werkelijk kwijt bent, vul je bedragen dan in de box 3-calculator. In veel gevallen blijkt het antwoord nul te zijn, en dan is de hele discussie voorbij.
Dit artikel is algemene informatie, geen belastingadvies en geen beleggingsadvies. Controleer actuele cijfers bij de Belastingdienst.