Bitcoin en je nabestaanden: het instructieblad dat niemand maakt
Wat je erfgenamen nodig hebben om bij je bitcoin te komen, wat de erfbelasting in 2026 van hen vraagt, en waarom een herstelzin in een la geen instructie is.
Vrijwel iedereen die zelf bitcoin bewaart heeft de herstelzin ergens veilig liggen. Vrijwel niemand heeft opgeschreven wat er met dat papier moet gebeuren als hij er zelf niet meer is. Dat is het gat waar het in de praktijk misgaat, en het is niet ingewikkeld om te dichten. Het kost één avond.
Drie manieren waarop het fout gaat
De eerste: je nabestaanden weten niet dat het bestaat. Er is geen bank die een brief stuurt, geen jaaroverzicht dat op de mat valt, geen partij die belt. Bij zelf bewaren bestaat je bezit alleen zolang iemand ervan weet.
De tweede: ze weten het wel, maar komen er niet in. Ze vinden een apparaatje en twaalf of vierentwintig woorden op papier, en hebben geen idee wat de volgorde is, welk apparaat erbij hoort, of er een extra wachtwoord is toegevoegd, en of dit alles is of slechts een deel.
De derde is de vervelendste: ze komen erin en doen precies het verkeerde. Iemand in paniek die woorden intypt op de eerste website die hulp belooft, is het bedrag binnen een uur kwijt. Dat overkomt ook verstandige mensen, omdat ze onder tijdsdruk staan en niemand kennen die het weet.
Wat er op het instructieblad hoort
Niet de herstelzin zelf. Wel het volgende.
Dat het bestaat, en ongeveer hoe groot het is. Een orde van grootte volstaat, zodat je erfgenamen weten of ze te maken hebben met iets waar ze hulp bij moeten zoeken.
Waar het sleutelmateriaal ligt en hoe het eruitziet. Beschrijf de plek, het apparaat en de vorm van de back-up. Een zin als "in de kluis ligt een metalen plaatje met vierentwintig woorden, dat hoort bij het zwarte apparaatje in dezelfde kluis" is genoeg.
Wat ze eerst niet moeten doen. Zet er letterlijk bij: typ deze woorden nergens in op een website, ook niet als er staat dat het nodig is om je saldo te redden, en vraag geen hulp op fora of in chatgroepen. Dit is de belangrijkste regel op het hele blad.
Wie ze wel kunnen bellen. Één naam van iemand die het snapt, of de afspraak dat ze naar de notaris gaan die je testament heeft.
De administratie. Aankoopdata, bedragen en de standen per 1 januari. Die hebben ze nodig, niet alleen voor de aangifte inkomstenbelasting over jouw laatste jaar, maar ook om de waarde van de nalatenschap te onderbouwen. Welke documenten dat precies zijn, staat in welke crypto-administratie je moet bewaren.
Zet de herstelzin niet in je testament zelf. Een testament komt bij meerdere mensen onder ogen en is lastig aan te passen als je je opzet wijzigt. Neem er alleen in op waar de instructie te vinden is.
Wat de fiscus in 2026 van hen verwacht
Voor de erfbelasting geldt de waarde op de overlijdensdatum. De Belastingdienst legt op de pagina over de waarde van een erfenis vast dat bezittingen worden gewaardeerd op de dag van overlijden. Voor bitcoin betekent dat de koers van die dag, niet die van het moment waarop de erfgenamen er eindelijk bij kunnen.
De vrijstellingen voor 2026: een partner erft € 828.035 belastingvrij, een kind of kleinkind € 26.230, een ouder € 62.110, en overige erfgenamen zoals een broer, zus of vriend € 2.769. Wat daarboven uitkomt wordt belast volgens de tarieven erfbelasting: partners en kinderen betalen 10 procent tot € 158.669 en 20 procent daarboven, kleinkinderen 18 en 36 procent, overige erfgenamen 30 en 40 procent.
Er is dit jaar één wijziging die veel rust geeft. Bij overlijden vanaf 2026 moet de aangifte erfbelasting binnen 20 maanden na de overlijdensdatum binnen zijn, waar dat bij overlijden in 2025 of eerder 8 maanden was. Dat is voor nabestaanden die eerst moeten uitzoeken wat er precies is, een aanzienlijk realistischer termijn. Belastingrente gaat wel vanaf die termijn lopen, ook als er uitstel is verleend.
Nog iets om te weten. De kennisgroep van de Belastingdienst legde in het standpunt KG:202:2026:5 van 8 mei 2026 vast dat cryptovaluta waartoe iemand geen toegang meer heeft, gewoon een bezitting blijft in box 3. De waardering gebeurt op wat de meest gegadigde marktpartij ervoor zou betalen, en dat kan nihil zijn, maar dat moet je zelf aannemelijk maken. Onbereikbaar is dus niet hetzelfde als verdwenen. Reden te meer om de toegang niet aan het toeval over te laten.
Één avond werk
Schrijf het blad met de hand, leg het bij je andere belangrijke papieren, en vertel minstens één persoon dat het er is. Zet er een datum op en loop het één keer per jaar na, bijvoorbeeld in dezelfde week dat je je standen per 1 januari noteert. In Het Maandelijkse Plan zit hiervoor een kant-en-klaar nalatenschapsinstructieblad dat je alleen nog hoeft in te vullen.
Het is geen vrolijke avond. Het is wel de enige die het verschil maakt tussen een bezit dat overgaat en een bezit dat verdampt.
Juridisch gaat het over op je erfgenamen, net als elk ander bezit. Praktisch komen ze er alleen bij als ze weten dat het bestaat en hoe ze bij de sleutels komen. Er is geen bank of klantenservice die hen kan helpen: bij zelf bewaren bestaat je bezit alleen zolang iemand ervan weet.
Nee. Een testament komt bij meerdere mensen onder ogen en is lastig aan te passen als je van opzet verandert. Neem in het testament alleen op waar de instructie te vinden is, en houd de herstelzin daarbuiten.
Dat hangt af van de relatie en het bedrag. In 2026 is een partner vrijgesteld tot € 828.035, een kind of kleinkind tot € 26.230 en overige erfgenamen tot € 2.769. Boven de vrijstelling betalen partners en kinderen 10 procent tot € 158.669 en 20 procent daarboven; voor kleinkinderen is dat 18 en 36 procent, voor overige erfgenamen 30 en 40 procent.
Op de overlijdensdatum. Dat is de koers van die dag, niet de koers op het moment dat de erfgenamen toegang krijgen of besluiten te verkopen. Een sterke koersbeweging in de tussentijd verandert de erfbelasting dus niet.
Bij overlijden vanaf 2026 is dat 20 maanden na de overlijdensdatum, waar het bij overlijden in 2025 of eerder 8 maanden was. Belastingrente loopt vanaf die termijn, ook bij verleend uitstel.
Dit is informatie en educatie, geen belasting-, juridisch of beleggingsadvies. Bedragen, tarieven en termijnen zijn gecontroleerd bij belastingdienst.nl op 7 september 2026 en gelden voor 2026; ze kunnen wijzigen. Voor je eigen situatie, zeker rond testamenten en nalatenschappen, raadpleeg een notaris of adviseur. Vragen over dit artikel kunnen via ons contactformulier.